چالش‌های والدین مجرد و راهکارها

این مطلب توسط بنیان‌گذار مجموعه PaSo.Community نوشته شده که خود یک پدر مجرد است و بر اساس نتایج نظرسنجی از میان ۲۱,۰۰۰ عضو این انجمن، به بیان چالش‌ها و راهکارها می‌پردازد:

به‌عنوان بنیان‌گذار PaSo.Community که یکی از بزرگ‌ترین جوامع والدین مجرد در جهان است و همچنین پدر مجردی که پسر ۸ ساله و شادمانش را به تنهایی بزرگ می‌کند، من هم لذت‌های آرامش‌بخش و هم بارهای سنگینی را که با بزرگ کردن فرزند به تنهایی همراه است، با تمام وجود لمس کرده‌ام.

ما اخیراً نظرسنجی گسترده‌ای را میان بیش از ۲۱,۰۰۰ عضو خود در کشورهای مختلف انجام دادیم و از آن‌ها خواستیم تا چالش‌های زندگی‌شان را رتبه‌بندی کنند. در ادامه، هر یک از این چالش‌ها را به اشتراک می‌گذارم و آن‌ها را با تجربیات شخصی و روزمره‌ای که ما والدین مجرد با آن‌ها دست‌وپنج نرم می‌کنیم، ترکیب می‌کنم.

۱. استرس مالی

تصور کنید که روی یک طناب باریک راه می‌روید و هر گام شما لرزان است؛ در حالی که بر فراز دره‌ای عمیق و هولناک از قبض‌ها، شهریه‌های مدرسه و مخارج روزمره، تعادل خود را حفظ می‌کنید و می‌دانید که باید تمام این بار را به تنهایی به دوش بکشید و هیچ حمایت دیگری وجود ندارد. این همان احساسی است که فشار مالی در دل والدین مجرد ایجاد می‌کند.

وقتی تنها به یک منبع درآمد متکی هستید، فشار هزینه‌ها مانند باری سنگین به نظر می‌رسد که مدام تهدید می‌کند که شما را به پایین بکشد. در تجربه شخصی خودم، لحظاتی از استرس شدید را به یاد می‌آورم که قبض‌های انباشته‌شده باید فوراً تسویه می‌شدند و هم‌زمان باید تمام هزینه‌های پسرم را که مسئولیتشان تماماً برعهده خودم بود، تأمین می‌کردم. هزینه‌های رو‌به‌رشد زندگی که با تورم روزافزون همراه شده، به این وضعیت دامن می‌زند.

مدیریت امور مالی به‌عنوان یک والد مجرد، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و اولویت‌بندی است تا اطمینان حاصل شود که تمام نیازهای فرزندانمان به درستی برآورده می‌شوند. بسیاری از افراد در جامعه ما داستان‌های مشابهی از تصمیمات مالی دشوار را به اشتراک می‌گذارند؛ موقعیت‌هایی که در آن اغلب از نیازهای خود می‌گذرند تا رفاه فرزندانشان را تضمین کنند.

مقابله با استرس مالی

• بودجه‌بندی معکوس: در ابتدا هزینه‌های ضروری و پس‌اندازهای کوچک (حتی مبالغ بسیار کم) را کسر کنید و سپس بقیه مخارج را تنظیم کنید. اپلیکیشن‌های مدیریت مالی می‌توانند در این مسیر به شما کمک کنند تا “نشتی‌های مالی” کوچک را شناسایی کنید.
• قانون انتظار ۴۸ ساعته: برای جلوگیری از خریدهای احساسی که ناشی از فشار روانی است، قانونی برای خود بگذارید که برای هر خرید غیرضروری، ۴۸ ساعت صبر کنید. در بسیاری از موارد پس از این مدت، میل به خرید فروکش می‌کند و متوجه می‌شوید که بدون آن کالا هم می‌توانید به خوبی زندگی کنید؛ این کار از هدررفت منابع مالی محدود شما جلوگیری می‌کند.

۲. مدیریت زمان

زمان منبعی است که نمی‌توانیم آن را زیاد کنیم. با این حال، به نظر می‌رسد که ما والدین مجرد برای اینکه فقط فرصتی برای نفس کشیدن و انجام تمام کارها داشته باشیم، به روزهای ۳۰ ساعته نیاز داریم.

روزی را تصور کنید که پس از رساندن فرزندتان به مدرسه، در ترافیکی کلافه‌کننده گیر افتاده‌اید و با عجله باید خود را به قرار دکتر، سپس به محل کار و در نهایت به خانه برسانید تا شام بپزید، در انجام تکالیف کمک کنید و به نوعی، زمانی باکیفیت را هم در کنار فرزندتان سپری کنید. این روند طاقت‌فرسا است و این کلنجار رفتن دائمی با کارها می‌تواند به شما حس ناتمامی و بی‌سرانجامی همیشگی بدهد.

من هنوز دلشکستگی‌ام را وقتی که به خاطر یک فوریت کاری، یکی از مراسم‌های پسرم را از دست دادم، به یاد دارم؛ موضوعی که بعدها به آن رسیدگی کردم تا مطمئن شوم در آینده می‌توانم هر دو تعهد را بهتر مدیریت کنم. در آن لحظه احساس کردم که به بدترین شکل ممکن در حق او کوتاهی کرده‌ام. این واقعیت دردناک برای بسیاری از والدین مجرد بسیار آشناست؛ کسانی که خود را میان اولویت‌های رقابتی، بی‌پایان و سرگردان می‌بینند. روزها طولانی هستند، اما سال‌ها به سرعت می‌گذرند.

راهکارهای مدیریت زمان

• دسته‌بندی وظایف: کارهای مشابه را با هم انجام دهید. به جای اینکه هر روز کمی آشپزی کنید یا هر روز به خرید بروید، یک روز در هفته را به پخت‌وپز کلی و بسته‌بندی غذاها اختصاص دهید. این کار باعث می‌شود که در طول هفته زمان آزاد بیشتری برای تعامل با فرزندتان داشته باشید.
• استفاده از زمان‌های مرده: زمان‌هایی مثل ماندن در ترافیک یا انتظار در مطب دکتر را به کارهای کوچک ذهنی اختصاص دهید؛ مثل چک کردن لیست تکالیف فرزندتان یا برنامه‌ریزی برای لیست خرید. این کار باعث می‌شود وقتی به خانه می‌رسید، ذهن‌تان آزادتر باشد.

۳. تعادل میان کار و زندگی

مرز بین کار و خانه برای والدین مجرد اغلب محو و نامشخص است. ما در حالی که مشغول پختن شام هستیم، به پیام‌های واتس‌اپ و ایمیل‌ها پاسخ می‌دهیم، هنگام رساندن بچه‌ها به مدرسه تماس‌های کاری می‌گیریم و تا دیروقتی که بچه‌ها به خواب می‌روند، مشغول کار هستیم. این یک چرخه بی‌رحمانه و فرسایشی است.

برای اکثر والدین مجرد، بیشتر ساعات بیداری صرف انجام تعهدات شغلی و رسیدگی به امور فرزندان می‌شود. این وضعیت زمان بسیار اندکی برای زندگی شخصی والدین مجرد باقی می‌گذارد؛ چه این زمان مربوط به معاشرت با دوستان باشد و چه لذت بردن از سرگرمی‌ها، علایق، استراحت یا سفر.

راهکارهای تعادل کار و زندگی

• شفافیت با محیط کار: در صورت امکان، با مدیر یا همکاران خود درباره وضعیتتان صادق باشید. تعیین محدودیت‌های زمانی مشخص (مثلاً عدم پاسخگویی به تماس‌های غیرفوری بعد از ساعت ۷ عصر) به دیگران می‌فهماند که شما در آن ساعات در نقش والد هستید و این شفافیت، فشار روانی روی شما را کاهش می‌دهد.
• ایجاد «منطقه امن» در خانه: گوشه‌ای از خانه را به دور از وسایل کار یا تکنولوژی نگه دارید. حتی اگر فقط یک کاناپه باشد، وقتی آنجا هستید، به خودتان اجازه ندهید که به مسائل کاری فکر کنید. این تفکیک فیزیکی به تفکیک ذهنی کمک می‌کند.

۴. چالش‌های مراقبت از کودک

تصور کنید که مجبور باشید هم‌زمان در دو مکان حضور داشته باشید: محل کارتان و در کنار فرزندتان برای انجام یک تعهد. این یک دوراهی رایج، و اگر نگوییم روزمره، برای والدین مجرد است.

در چنین موقعیت‌هایی است که داشتن یک مراقب قابل‌اعتماد برای کودک، فقط یک نیاز نیست، بلکه یک رگ حیاتی است. اما وقتی آن رگ حیاتی به هر دلیلی قطع می‌شود، موجی از ترس تمام وجودتان را می‌گیرد.

هرگز آن روزی را که پسرم بیمار بود و پرستار مورداعتمادم ناگهان از دسترس خارج شد، فراموش نمی‌کنم. در حالی که یک جلسه کاری بسیار مهم در پیش داشتم، استرس پیدا کردن یک مراقب در لحظه آخر، مانند این بود که بدون هیچ پناهگاهی، وسط یک طوفان پرتاب شده باشم. یادگیری چگونگی حل موقعیت‌های دشوار و تقویت خویشتن‌داری، چالشی است که باید برای قابل‌تحمل‌تر کردن این شرایط بپذیریم.

راهکارهای مراقبت از کودک

• ایجاد شبکه همیاری محلی: با والدین هم‌کلاسی‌های فرزندتان ارتباط بگیرید. توافق‌های ساده‌ای مثل «یک روز من بچه‌ها را از مدرسه به خانه می‌آورم و یک روز شما» می‌تواند ساعاتی را برای انجام کارهای عقب‌افتاده به شما برگرداند.
• آموزش استقلال به کودک: متناسب با سن فرزندتان، به او مسئولیت‌های کوچک بدهید (مثل مرتب کردن تخت یا چیدن میز). این کار نه‌تنها بار شما را سبک‌تر می‌کند، بلکه به کودک حس توانمندی می‌دهد و او را در مدیریت خانه با شما سهیم می‌کند.

۵. استرس عاطفی

بار عاطفی والد تنها بودن بسیار سنگین است و احساس تنهایی به شکلی غیرمنتظره نفوذ می‌کند و سکوت خانه را با حسی عمیق از انزوا پر می‌سازد.

احساس گناه زمانی که رویدادی را از دست می‌دهید، دیر می‌رسید یا درست بعد از یک روز طولانی که نتوانسته‌اید لیست بلندبالای کارهایتان را به پایان برسانید، شما را رها نمی‌کند.

شب‌هایی بوده که بیدار مانده‌ام و وقایع روز را مرور کرده‌ام و از خودم پرسیده‌ام که آیا به اندازه کافی تلاش می‌کنم؟ آیا من به‌عنوان یک والد کافی هستم؟

راهکارهای مدیریت استرس عاطفی

• نوشتن برون‌ریز: در پایان شب، فقط ۵ دقیقه احساسات، ترس‌ها و حتی خشم خود را روی کاغذ بیاورید. نوشتن باعث می‌شود که بارهای عاطفی از ذهن به کاغذ منتقل شوند و سنگینی آن‌ها روی روان شما کمتر شود.
• پذیرش نقص: به یاد داشته باشید که فرزند شما به یک والد «کامل» نیاز ندارد، بلکه به والدی نیاز دارد که «به اندازه کافی خوب» و از نظر عاطفی در دسترس باشد. بخشیدن خود بابت اشتباهات کوچک، اولین قدم برای کاهش استرس عاطفی است.

در لحظات آرامی که پسرم به خواب می‌رود، زمانی برای تامل و بازیابی توانم پیدا می‌کنم تا مطمئن شوم که هر روز و هر لحظه، از نظر عاطفی برای او حضور دارم و قوی هستم.

این فراز و نشیب عاطفی چیزی است که همه والدین مجرد به خوبی با آن آشنا هستند.

این چالش‌ها واقعی و دشوارند، اما تعریف‌کننده هویت ما نیستند.

ما والدین مجرد، افرادی چاره‌اندیش، تاب‌آور و عمیقاً متعهد به فرزندانمان هستیم.