یک پژوهش جدید ادعا میکند آگاهی میتواند فراتر از مرگ ادامه یابد و فرایند مرگ باید بهعنوان یک «وضعیت قابل بازنگری» در نظر گرفته شود. این دیدگاه، تعریف سنتی مرگ را که آن را توقف غیرقابل بازگشت عملکرد مغز و گردش خون میداند، به چالش کشیده است. پژوهشگر این مطالعه میگوید شواهد تازه نشان میدهد مرگ میتواند نه یک رویداد آنی، بلکه فرایندی تدریجی باشد.
در تعریف رایج پزشکی، مرگ بهعنوان از دست رفتن برگشتناپذیر عملکرد مغز و سیستم گردش خون شناخته شده است. با این حال، برخی پژوهشگران در سالهای اخیر این تعریف را مورد بازنگری قرار داده و معتقدند آگاهی ممکن است حتی زمانی که مغز از کار افتاده است، برای مدتی ادامه داشته باشد.
آنا فاولر، پژوهشگر دانشگاه ایالتی آریزونا، مروری گسترده بر دهها مطالعه انجام داده است که به بررسی آنچه هنگام «مرگ» رخ میدهد پرداختهاند. این بررسی شامل مقالات مربوط به تجربههای نزدیک به مرگ، مطالعات فعالیت الکتریکی مغز در بیماران در حال مرگ و پژوهشهای بالینی درباره آگاهی در زمان ایست قلبی بوده است.
تحلیل این مطالعات نشان داده است در میان پژوهشهای مربوط به ایست قلبی، حدود ۲۰ درصد از افرادی که زنده ماندهاند، تجربههای آگاهانهای را در دورهای به یاد آوردهاند که مغز آنها از کار افتاده بوده است. همچنین ثبت فعالیت مغزی در انسانها و حیوانات در حال مرگ نشان داده است جهشهایی از فعالیت الکتریکی رخ داده است که حتی از سطح بیداری طبیعی نیز فراتر رفته است.
در برخی موارد، بیمارانی که «ایست کامل گردش خون» را تجربه کردهاند، یعنی زمانی که قلب از تپیدن بازایستاده است، پس از احیا توانستهاند بهصورت ضمنی آنچه را در اطرافشان رخ داده، به یاد بیاورند. علاوه بر این، پژوهشهای آزمایشگاهی نشان داده است سوختوساز، فعالیت مغزی و جریان خون در مغز و اندامهای پستانداران میتواند «بسیار فراتر از حدود پذیرفتهشده» دوباره برقرار شود.
فاولر در نشست انجمن آمریکایی پیشرفت علم در فینیکس توضیح میدهد:
شواهد نوظهور نشان میدهد عملکردهای زیستی و عصبی بهطور ناگهانی متوقف نمیشوند. بلکه از چند دقیقه تا چند ساعت کاهش مییابند و این موضوع نشان میدهد مرگ بهجای یک رویداد آنی، یک فرایند است. عناصر آگاهی ممکن است برای مدت کوتاهی فراتر از فعالیت قابل اندازهگیری مغز وجود داشته باشند و مرگ که مدتها مطلق تلقی میشد، در واقع یک وضعیت قابل بازنگری است.
او معتقد است که این یافتهها زمینه بازتعریف مرگ بهعنوان یک فرایند تدریجی و قابل مداخله را فراهم میکند؛ فرایندی که علم ممکن است نهتنها بتواند آن را به تعویق بیندازد، بلکه مستقیماً به چالش بکشد.
فاولر که این پژوهش بخشی از پایاننامه او را تشکیل میدهد، گفته است نتایج میتواند پیامدهای مهمی برای بازههای زمانی احیا و همچنین زمانبندی اهدای عضو داشته باشد. او توضیح میدهد که پس از اعلام مرگ، باید اندامها فوراً برداشته شوند تا بتوان جان فرد دیگری را نجات داد. با این حال او اشاره کرده است برخی مطالعات نشان دادهاند تا ۹۰ دقیقه پس از اعلام مرگ، فعالیتهای عصبی همچنان در مغز مشاهده شده است.
فاولر معتقد است مرگ باید بهصورت «فرایندمحور» در نظر گرفته شود و شامل مراحل مختلف و نه یک نقطه زمانی واحد باشد. او در جمعبندی میگوید:
مرگ که زمانی مرزی نهایی و فوری تلقی میشد، اکنون خود را بهصورت یک فرایند نشان میدهد؛ چشماندازی متغیر که در آن آگاهی، زیستشناسی و معنا بیش از آنچه تصور میکردیم دوام میآورد.
او همچنین بیان میکند:
آگاهی ممکن است دقیقاً در لحظهای که مغز خاموش میشود، ناپدید نشود. سلولها ممکن است درست در لحظه توقف قلب از بین نروند. این پژوهش پیشنهاد میکند مرگ خاموشی ناگهانی حیات نیست، بلکه آغاز یک دگرگونی است؛ موضوعی که پزشکی، فلسفه و اخلاق باید با فروتنی و شفافیت بیشتری به آن بپردازند.
در همین زمینه، اوایل این هفته دکتر سم پرنیا، مدیر پژوهشهای مراقبتهای ویژه و احیا در دانشکده پزشکی NYU Langone در نیویورک، اعلام کرده است برخی افراد ممکن است حتی اعلام مرگ خود را بشنوند، زیرا مغز پس از توقف قلب همچنان فعال باقی میماند.
دکتر پرنیا سالها درباره آنچه برای مغز انسان هنگام مرگ رخ میدهد مطالعه کرده است و با بیمارانی که تجربه نزدیک به مرگ داشتهاند گفتوگو کرده است. یافتههای او موارد متعددی را ثبت کرده است که در آنها بیمارانی که از نظر بالینی مرده تلقی شدهاند، یعنی زمانی که قلبشان از تپیدن بازایستاده بوده است، پس از احیا توانستهاند گفتوگوها و رویدادهای اتاق را با دقت قابل توجهی توصیف کنند.
به گفته متخصصان، پزشکان هنگام تعیین زمان مرگ عمدتاً به توقف قلب توجه میکنند، زیرا در این لحظه جریان خون به مغز قطع میشود. با این حال، مطالعهای به سرپرستی دکتر پرنیا در سال ۲۰۲۳ نشان داده است در جریان عملیات احیای قلبی ریوی، جهشهایی در امواج مغزی مرتبط با کارکردهای شناختی عالی رخ داده است. این تحقیق ثبت کرده است امواجی مرتبط با تفکر، حافظه و آگاهی تا ۶۰ دقیقه پس از توقف قلب نیز مشاهده شدهاند.
پیشتر نظریه یک فیزیکدان درباره «آگاهی» و آنچه پس از مرگ رخ میدهد نیز بحثبرانگیز شده بود.
|
مطالب پیشنهادی از سراسر وب |
