به گزارش رونویس، آداب و رسوم; ماه مبارک رمضان شاید تنها زمانی باشد که در میان سنت ها و آداب مختلف، بیشترین تنوع و زیبایی را دارد. با گذشت زمان، برخی از این رسوم به تاریخ سپرده شده اند و برخی دیگر تازه شکل گرفته اند. مرور آیین های قدیمی و فراموش شده این ماه، تجربه ای پرخاطره به همراه دارد.
تهران و رمضان؛ روایت تاریخ پایتخت
شهر تهران که امروز یکی از اصلی ترین مراکز کشور است، همیشه میزبان ارزشمند ماه مبارک رمضان بوده است. از شب هایی که خانواده ها با آب، آیینه و سبزه به پشت بام ها می رفتند برای دیدن ماه نو گرفته تا عیدی که فطریه مردم چراغ خانه نیازمندان را روشن می کرد، سنت های مردم تهران از پیشواز گرفته تا پایان این ماه همواره خاص بوده است. زن ها به تمیزکاری خانه می پرداختند و مردها به پاک کردن مساجد. شور و حال عید مانندی، بر تهران قدیم حکم فرما می شد.
شب های روشن رمضان در تهران
در گذشته، روشنایی تهران قدیم معمولاً فقط تا دو ساعت بعد از غروب آفتاب ادامه داشت. اما با حلول ماه رمضان، نه تنها رفت وآمد شبانه تا سپیده دم متوقف نمی شد، بلکه شهر نیز همچنان روشن می ماند. در آغاز، چراغ های نفتی این روشنایی را تأمین می کردند و بعدها با ورود فناوری گاز و برق، تهران شکوه بیشتری یافت. این تحول ها باعث شدند شب های رمضان در تهران جلوه ای منحصربه فرد داشته باشند.
«گل خندانی»؛ آشتی پیش از رمضان
در تهران قدیم باور بر این بود که ورود به رمضان با وجود کدورت قلبی ممکن نیست. به همین دلیل، مجالس رفع اختلافات و آشتی با نام «گل خندانی» برگزار می شد. بزرگان در این مراسمات سعی داشتند تا دل ها را از کینه پاک کنند. همراه با آماده سازی خانه و لباس های تازه، مردم آماده استقبال از ماه رمضان می شدند، و حتی برخی دو سه روز پیش از شروع ماه، روزه می گرفتند.
اعلام وقت افطار و سحر با توپ
از دیگر سنت های جالب آن زمان، شلیک توپ در وقت سحر و افطار بود. در نقاط مختلف شهر قطعات توپ جنگی قرار داده می شد و هنگام اذان این توپ ها سه بار شلیک می کردند. همچنین، خانه ها و مغازه های مرتفع چراغ های نفتی نصب می کردند تا مردم زمان نزدیک شدن به سحر را بدانند.
رمضان و کسب وکار تهرانی ها
ماه رمضان تأثیر بزرگی بر کسب وکارها داشت. اگرچه برخی از مشاغل مرتبط با خوراکی ها تعطیل یا کم رونق می شدند، اما صنف های دیگری مانند حمام ها، قهوه خانه ها و زورخانه ها رونق پیدا می کردند. کم فروش ها برای این ماه سنگ های قلابی را کنار می گذاشتند و ترازوی دقیق تدارک می دیدند. از سوی دیگر، کسبه تلاش می کردند تا با مردم برای تزکیه نفس همراه شوند.
غذاهای رمضان؛ از سحر تا شب چره
خوراکی های مردم تهران در رمضان حال و هوای خاص خود را داشت. وعده سحری شامل برنج و میوه هایی مثل هندوانه بود. غذای سبک تر مانند شیربرنج و پالوده سیب پس از افطار سرو می شد. پس افطاری ها نیز شامل غذاهایی مثل آبگوشت و خوراک های دیگر بودند. شب چره در ساعات پایانی شب شامل زولبیا، بامیه و سایر تنقلات می شد که خانواده ها دورهم از آنها لذت می بردند.
تعزیه؛ سنتی قدیمی در رمضان
تعزیه خوانی یکی از آیین های قدیمی تهرانیان بود که در ماه رمضان نیز اجرا می شد. این مراسم در ابتدا در کوچه و بازار برگزار می شد و بعدها به ساختمان های خاص کشیده شد، جایی که اعضای خانواده سلطنتی نیز از آن بهره می بردند.
تفریحات رمضان؛ مارگیری و زورخانه ها
در روزهای رمضان، تفریحات جمعی اهمیت ویژه ای داشتند. حلقه های مارگیرها و درویش ها سرگرمی مردم را تأمین می کردند. پس از افطار، جوانان به دنبال سرگرمی های محلی در محله های مختلف می گشتند. زورخانه ها، قهوه خانه ها و حتی مساجد از مراکز تجمع مردم در این ایام بودند.
آجیل مراد و شب مراد
شب بیست و هفتم رمضان به عنوان شب مرگ ابن ملجم مرادی شناخته می شد. مردم در این شب با خوردن کله پاچه و آجیل مراد که شامل خرما، بادام، پسته و دیگر تنقلات بود، شادی می کردند. همچنین پیراهن مراد که تکه های پارچه نذر شده بود، توسط مردم دوخته می شد تا حاجتمندان بتوانند نذر خود را ادا کنند.
|
مطالب پیشنهادی از سراسر وب |
